Ervaren gynaecoloog vertelt over de tweelingzwangerschap en bevalling 1


Dokter van ’t Hof was jarenlang werkzaam als gynaecoloog in het Spaarneziekenhuis te Hoofddorp. In de periode dat hij als gynaecoloog werkzaam is geweest, heeft hij 7 drielingen op de wereld geholpen en begeleidde hij rond de 150 tweelingzwangerschappen en -bevallingen. Voor dokter van ’t Hof is elke bevalling speciaal.

Bij de begeleiding van een meerlingzwangerschap was het voor dokter van ’t Hof telkens weer een grote uitdaging om beide kinderen (en met name de tweede) gezond en wel op de wereld te helpen. De grote deskundigheid en zorgvuldigheid waarmee hij te werk ging, leidden tot een mooi resultaat: van alle meerling geboorten die hij heeft begeleid, zijn (op slechts één uitzondering na) alle kinderen gezond en wel ter wereld gekomen. Gezien zijn reputatie in de regio Haarlem en vanwege de fantastische begeleiding tijdens mijn tweelingzwangerschap en bevalling, wilde ik dokter van ’t Hof eens aan het woord laten.
foto1-Julien_Lisen_Malin
Gezien de periode waarin u werkzaam bent geweest als gynaecoloog, heeft u de nodige ontwikkelingen binnen de gezondheidszorg meegemaakt. Zou u kunnen vertellen wat er in de loop der tijd is veranderd in de manier waarop aanstaande meerlingmoeders worden begeleid tijdens de zwangerschap en bevalling?
Door het gebruik van echografie is het tegenwoordig mogelijk om vroegtijdig te signaleren of er problemen zijn. Dat is ook het voornaamste doel van de intensieve begeleiding in het ziekenhuis. Zo is vroeg in de zwangerschap (tot een week of 12) vrijwel altijd zichtbaar of er sprake is van een monoamniotische, monochoriale of dichoriale zwangerschap. Bij een monoamniotische zwangerschap zal het verloop van de zwangerschap nog intensiever worden gevolgd, omdat de kans op complicaties groot is (bijvoorbeeld Transfuseur-Transfusé Syndroom, TTS). Aanwijzingen hiervoor zijn onder andere verschil in hoeveelheid vruchtwater, blaas- en maagvulling en groei van de kinderen. Daarom wordt er bij een monochoriale zwangerschap nog vaker (eens in de twee weken) een echo gemaakt, zodat eventuele problemen in een vroeg stadium kunnen worden gesignaleerd.
Indien er een vermoeden bestaat dat er sprake is van TTS, worden vrouwen altijd direct doorverwezen voor een second opinion. Ook als er twijfel bestaat. TTS is de meest ernstige aandoening tijdens de zwangerschap (vanwege de grote kans op afsterving van de foetus(sen)). Een behandeling is absoluut noodzakelijk, maar brengt tegelijkertijd grote risico’s met zich mee. In ongeveer de helft van de gevallen gaat het mis.

Een ander groot risico bij meerlingzwangerschappen is vroeggeboorte. Daarom maken wij tegenwoordig standaard een inwendige echo bij 24 weken, waarbij de cervix-lengte wordt gemeten. Zo kan vroegtijdig worden gesignaleerd of er sprake is van dreigende partus immatures (geboorte tussen 18 en 28 weken) of partus prematures (geboorte tussen 28 en 37 weken).

Wat zou er op dit moment nog kunnen verbeteren?

Optimaliseren van de prenatale zorg. Eigenlijk zouden alle vrouwen die in verwachting zijn van een meerling vanaf week 24 elke twee weken op controle moeten komen. Door vaker op controle te komen, worden problemen eerder gesignaleerd en wordt voor de patient de drempel verlaagd om vragen te stellen.

Daarnaast zouden er in alle ziekenhuizen in Nederland altijd een gynaecoloog, anesthesist en kinderarts aanwezig moeten zijn om te ondersteunen als dat nodig is. Bij bevallingen die overdag plaatsvinden, kan er altijd direct worden ingegrepen. Maar in het geval dat een vrouw in de avonduren of ’s nachts bevalt, kan het soms een probleem zijn als er niet direct kan worden gehandeld vanwege afwezigheid van medisch personeel. In de situatie dat het tweede kindje niet spontaan kan komen, bijvoorbeeld doordat het dwars ligt, of als er sprake is van foetale nood, is er een narcose nodig om te kunnen ingrijpen. Op zo’n moment wil je geen tijd verliezen doordat de anesthesist nog van huis moet komen. Dat is niet meer van deze tijd. Al het medische personeel moet ‘in huis’ zijn.

Zwangerschap

Hoe ziet de begeleiding van een meerlingzwangerschap er uit?
Aan het begin van de zwangerschap hebben vrouwen elke vier weken een controle. Vanaf 16 weken zien we vrouwen elke drie weken en na 28 weken zwangerschap komen ze tot week 34 elke twee weken op controle. Vanaf week 34 voeren we wekelijkse controles uit. Vanwege de verhoogde kans op complicaties bij een monochoriale zwangerschap, komen deze vrouwen vanaf week 16 elke twee weken op controle.
Tijdens elke controle wordt de bloeddruk gemeten en zo nodig gewichtstoename en urine gecontroleerd. Als er sprake is van een verhoogde bloeddruk of teveel gewichtstoename, wordt meestal het dieet wat aangepast en/of medicatie toegediend. Als de bloeddruk te hoog blijft, moeten vrouwen volledige bedrust nemen. De urine wordt regelmatig gecontroleerd, vanwege de verhoogde kans op zwangerschapsdiabetes. Daarnaast wordt er elke vier weken een echo gemaakt om de groei van de foetussen en de hoeveelheid vruchtwater te controleren. Bij een monochoriale zwangerschap, wordt er elke twee weken een echo gemaakt, vanwege de verhoogde kans op complicaties.

Ziet u in de loop der tijd een toename in het aantal vrouwen dat een behandeling moet ondergaan om zwanger te raken?

Weliswaar is er sprake van een toename in het aantal vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen, toch is het percentage vrouwen dat een IVF behandeling ondergaat de laatste jaren stabiel gebleven. Dat komt doordat er steeds vaker gebruik wordt gemaakt van IUI (Intra Uterine Inseminatie). Bij deze behandelvorm krijgen vrouwen een hormoonbehandeling om de eitjes te laten rijpen. Zodra er één of meer eicellen rijp zijn, wordt het zaad eerst gewassen en daarna ingespoten. Momenteel raakt ongeveer 30 tot 40 procent van de vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen zwanger met behulp van IUI. Rond de 30 procent van de vrouwen raakt zwanger door IVF. En ook zijn er vrouwen die tijdens de behandelingen alsnog spontaan zwanger raken. Ongeveer 10 procent van de vrouwen blijft onvruchtbaar.

Wat voor adviezen geeft u aan aanstaande meerlingmoeders?
Bij een meerlingzwangerschap is er sprake van een verhoogd risico op vrijwel alle complicaties, zoals:

  • zwangerschapsbraken
  • zwangerschapsvergiftiging
  • bloedarmoede
  • rugklachten
  • zwangerschapsdiabetes
  • brandend maagzuur
  • spataderen
  • Transfuseur-Transfusée Syndroom (TTS)
  • vroeggeboorte/groeivertraging
  • liggingafwijkingen (stuitligging)
  • navelstrengaccidenten
  • aangeboren afwijkingen

Een goede begeleiding tijdens de zwangerschap is gericht op het voorkomen van problemen. Uiteraard kun je niet altijd tegengaan dat er problemen ontstaan, maar je kunt wel proberen om de kans hierop te minimaliseren. Er bestaan geen standaard regels, maar er zijn een aantal dingen te noemen waar vrouwen tijdens hun zwangerschap op zouden kunnen letten:

Werken/verlof: ga vanaf 20 weken zwangerschap minder werken. Draai in elk geval geen nachtdiensten meer. En probeer elke dag ’s middags anderhalf uur te rusten.

Voeding: volg een speciaal dieet: niet snoepen en gezond eten, maar zeker niet teveel! Voorkom dat je teveel aankomt, vanwege een verhoogde kans op zwangerschapsdiabetes
en hoge bloeddruk.

Medicatie: slik vanaf het begin extra foliumzuur (5 mg) en staaltabletten om te voorkomen dat je last krijgt van bloedarmoede

Beweging: probeer tijdens je zwangerschap (vanaf 12 weken) oefeningen te doen om je lichaam in vorm te houden en om rugklachten te voorkomen. Begeleiding door een fysiotherapeut is geen overbodige luxe. En draag geen buikband, het is voor je
lichaam beter om de meerling zelf te dragen.

Zwangerschapsduur: een tweeling is voldragen na 38 weken en en drieling na 37 weken zwangerschap. Langer laten voortduren van een meerlingzwangerschap verhoogt de
kans op complicaties.

Bevalling

Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen een eenling-bevallling en een meerlingbevalling?
De kans op een stuitligging is bij een meerling vele malen groter dan bij een eenling. Bij eenlingen komt een stuitbevalling voor in 3 procent van de gevallen, maar bij een tweeling is er in 15 procent van de gevallen sprake van een stuitligging van het eerste kind. Bij ongeveer 85 procent van de tweelingzwangerschappen ligt het eerste kind in schedelligging. Als beide kinderen zich in schedelligging presenteren (ongeveer de helft van alle tweelingzwangerschappen), wordt vaginale baring nagestreefd. En bij een schedel-stuitligging is een vaginale baring meestal ook mogelijk. Bij een drieling is het uiteraard wat complexer en is de mogelijkheid tot vaginale baring eveneens afhankelijk van de
ligging van de kinderen.

Tegenwoordig wordt er bij een stuitligging meestal gekozen voor een sectio (keizersnede). In een twijfelgeval, bijvoorbeeld als het tweede kind in stuit ligt, wordt er vaak in overleg met ouders besloten of het een vaginale bevalling wordt of eenkeizersnede.

Wanneer/waarom besluit u om over te gaan tot een geplande keizersnede?
Tegenwoordig speelt de voorkeur van ouders een grotere rol. Ouders vragen vaker om een keizersnede, omdat de kans dat er met de baby’s iets mis gaat hierbij kleiner is dan bij een vaginale bevalling.

Wat voor adviezen geeft u aan jonge meerlingouders?

Voeding: probeer borstvoeding te geven. Maak al tijdens je zwangerschap een afspraak met de lactatiekundige om goed voorbereid te zijn
Werk: denk goed na over wat je met je werk gaat doen na de bevalling. Met name het eerste jaar is bij meerlingen een hectische periode.
Kraamzorg: kijk of je verlengde kraamzorg kunt krijgen. En zorg ervoor dat ook de vader voldoende tijd heeft om te helpen.
Wil je meer lezen over de zwangerschap en bevalling van een tweeling? In Twinspiratie voor Tweelingouders vind je veel informatie en handige tips.

 


Geef een reactie

Een gedachte over “Ervaren gynaecoloog vertelt over de tweelingzwangerschap en bevalling

  • Wendy

    Sluit ik me bij aan! Eindelijk! En ik kreeg helaas de keus niet om een keizersnede te laten doen dus werd onze zoon zo geboren en onze dochter alsnog met een keizersnede. Toch wel fijn dus om deze informatie op voorhand te krijgen als je zwanger bent van een meerling 😉